PIERWSZE SPOTKANIE - DEBATA - KONFERENCJA
W RAMACH OGÓLNOPOLSKIEJ SPOŁECZNEJ DEBATY NAD KONCEPCJĄ DOCELOWEGO WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

11 lipca 2006 roku w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej w sali im. A. Bączkowskiego w Warszawie odbyła się konferencja na temat: „OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE JAKO TWÓRCY I ODBIORCY KULTURY”.

1. Tematyka dotyczyła:
1. dostępu osób niepełnosprawnych do obiektów kultury,
2. możliwości i perspektyw korzystania z dóbr kultury,
3. osób niepełnosprawnych jako twórców kultury,
4. możliwości edukacji osób niepełnosprawnych w tym zakresie.


2. W spotkaniu uczestniczyli:
1. Paweł Wypych - Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
2. Małgorzata Dybowska - wicedyrektor Departamentu Sztuki i Promocji z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
3. Sławomir Lipke - Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej,
4. Jan Lach, oraz przedstawiciele kultury i organizacji pozarządowych.

Leszczyńskie Stowarzyszenie „Dzieciom Niepełnosprawnym” reprezentował Władysław Nowociński - wiceprezes LSDN.

Małgorzata Dybowska zreferowała temat „Osoby niepełnosprawne jako twórcy i odbiorcy kultury”. Nawiązała do zapisów zawartych w Konstytucji R.P, deklaracji Praw Człowieka, Konwencji Praw Dziecka oraz Karty Praw Osób Niepełnosprawnych oraz innych aktów prawa międzynarodowego i wewnętrznego, a dotyczących podjęcia działań zmierzających do zapewnienia osobom niepełnosprawnym pełnego uczestnictwa w życiu kulturalnym. Podkreśliła, że sztuka staje się obszarem na którym dochodzi do pełnej integracji i porozumienia, w której sprawność umysłowa, psychiczna czy fizyczna zdaje się nie mieć znaczenia. Potencjał twórczy drzemiący w każdym człowieku niezależnie od jego stanu psychofizycznego, nie może być zaniedbywany i pomijany. Niepowtarzalność osoby, jej wyobraźni i emocji stwarza szczególny rodzaj piękna, który jest największym dobrem człowieka. To właśnie na tej płaszczyźnie możliwe jest zatem przełamanie społecznych uprzedzeń oraz odejście od szkodliwej kategorii zbiorowości. Należy zatem dołożyć wszelkich starań aby obalać te pielęgnowane od wielu pokoleń stereotypy, a wydarzenia artystyczne i działania twórcze stanowią jedną z najlepszych i najbardziej efektywnych form edukacji społecznej. Z drugiej strony jednak nie można zapominać i lekceważyć specyficznych potrzeb osób niepełnosprawnych, tych odnoszących się do sfery twórczej jak i samego odbioru sztuki oraz uczestnictwa w kulturze, których respektowanie umożliwia pełniejsze uczestnictwo w życiu społecznym. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego chcąc wspomagać proces integracji środowiska artystycznego przy jednoczesnym zrozumieniu wyjątkowych potrzeb artystów niepełnosprawnych oraz wychodząc naprzeciw potrzebom środowiska koncentruje swe działania na: promocji twórczości osób niepełnosprawnych, wspieraniu działań arteterapeutycznych - wspomagających proces ekspresji twórczej oraz rozwoju osobowości, dokształcaniu osób pracujących ze środowiskiem artystów niepełnosprawnych, poprawa infrastruktury kultury i dostosowanie jej do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Sławomir Lipke omówił problem wspierania osób niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i samorządu lokalnego w dostępie do kultury.

Wspieranie kultury - statystyka w tysiącach
1. Osoby niepełnosprawne ogółem 5.457 w tym osoby niepełnosprawne prawnie 4.450.
2. Dzieci niepełnosprawne (w wieku poniżej 16 lat) 202 w tym niepełnosprawne prawnie 135.
3. Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi 179,5.
4. Niepełnosprawni studenci 9.2.
5. Osoby niepełnosprawne w wieku produkcyjnym (18 - 59/64 lat) 2.893 w tym osoby niepełnosprawne prawnie 2.608 (2.3960).
6. Rodziny z co najmniej jedną osobą niepełnosprawną 3.137

(Źródło GUS NSP 2002).

Wsparcie kultury. Dane za 2005 rok źródło PFRON:
1. Wsparcie imprez kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych oraz integracyjnych 4.887.558 zł.
2. Wsparcie widowisk artystycznych i ekspozycji oraz wydawnictw dotyczących problematyki osób niepełnosprawnych 1.168.582 zł.
3. Pitagoras 1.829.778 zł.
4. Rozwój Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych pierwsza transza 800.000 zł.

Zadania powiatu rehabilitacja społeczna.

Dofinansowanie:

1. uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych,
2. likwidacja barier funkcjonalnych,
3. sprzętu rehabilitacyjnego,
4. przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych,
5. sportu, kultury, rekreacji i turystyki,
6. kosztów tworzenia i działania warsztatów terapii zajęciowej.



Wojciech Rinc - zastępca prezesa Stowarzyszenia na Rzecz Szkolnictwa Specjalnego w Tczewie wygłosił referat na temat: „Sztuka jako sposób na życie osób niepełnosprawnych”. Referujący omówił zewnętrzne czynniki warunkujące rozwój kulturalny osoby niepełnosprawnej, realizację potrzeb warunkujących aktywność twórczą i udział w kulturze osób niepełnosprawnych, grupy wpływów warunkujących rozwój osoby niepełnosprawnej oraz od warsztatów terapii zajęciowej do samodzielności.

W dyskusji wystąpił Władysław Nowociński, który omówił działalność dzieci i młodzieży niepełnosprawnej w roli twórców i odbiorców kultury w organizowanych konkursach plastycznych „Moje miejsce na ziemi”, „Portret wojska polskiego”, „Warsztatach Muzycznych” i „Młodzieżowym Festiwalu Muzycznym”, wspomaganie wychowania edukacji przez kulturę, sztukę, sport, rekreację i turystykę. Promowanie w/w zagadnień rozwoju w miesięczniku regionalnym „nowa elita” i konferencjach naukowych. Szczególną uwagę zwrócił na potrzebę organizowania pomocy i opieki nad szczególnie uzdolnionymi twórcami niepełnosprawnymi, którzy w okresie przedszkolnym i szkolnym w organizowanych formach wspomagania rozwoju psychofizycznego zostali laureatami w konkursach krajowych i międzynarodowych.

Jan Lach podsumowując spotkanie podkreślił, że dyskusja była rzeczowa, z dozą dużego zaangażowania dyskutantów. Spotkanie zakończył pytaniem. Czy obecny system finansowy będzie mógł wyłączyć te elementy utrudniające wspieranie osób niepełnosprawnych w charakterze twórców i odbiorców kultury?

W.N.